W maju odbyło się webinarium poświęcone kreatywnym wykorzystaniom książek w bibliotece, które poprowadziła Aleksandra Kopczyńska. Zapraszamy do obejrzenia nagrania i przeczytania artykułu.
[youtube https://www.youtube.com/watch?v=X01SgfytVjA&w=560&h=315]Czy istnieją książki, które inspirują i dają MOC do działania? Oczywiście i takich książek jest bardzo dużo, jedną z nich jest Książka, dzięki której pokochasz książki. Nawet jeśli nie lubisz czytać — Francoize Boucher. Autorka w bardzo zabawy i humorystyczny sposób podaje 50 powodów, dla których warto czytać książki, ale ta książka jest też doskonałym przykładem na to, że można tu wyjść z przewrotnym pomysłem wykorzystując technikę prowokacji: NIE CZYTAJ KSIĄŻEK – stwórz plakat, reklamę pokazującą co się stanie jak nie będziesz czytać. Bardzo często pracując z młodym czytelnikiem wskazujemy na zalety czytania, a może tak odwrócić schemat i ukazać co się stanie jak nie będziemy czytać.
Gdybym była książką José Jorge Letria, André Letria, to kolejna pozycja, która w bardzo prosty sposób zachęca do prowadzenia kreatywnych i twórczych zajęć z książką. Wydawnictwo Format udostępniło na swojej stronie bardzo ciekawy scenariusz kliknij tutaj. Z tą książką możemy bawić się metaforami i unikać dosłowności. Prowadząc różne zajęcia czytelnicze dobrze jest włączać krótkie kreatywne rozgrzewki takie jak np.: ułóż zdanie znając tylko pierwsze litery słów: K, W, S, T, czy napisz krótkie opowiadanie używając na przemian tylko słów zaczynających się na literę w – z.
Czy w XXI wieku można obejść się bez nowych technologii prowadząc zajęcia w bibliotece? Raczej nie. Dzisiejsza młodzież nie wyobraża sobie życia bez telefonu, dlatego warto wprowadzać nowe technologie do zajęć czytelniczych. Na wspaniały pomysł wpadły Monika Hanulak i Grażka Lange autorki książki Pies, kot, akcja! Animacja! Panie w bardzo prosty i przystępny sposób pokazały jak stworzyć swój pierwszy film poklatkowy. Wystarczy wyciąć swojego bohatera, posiadać telefon z możliwością robienia zdjęć (dodatkowo, ale nie jest to konieczne, można zainstalować darmową aplikację do tworzenia filmów poklatkowych STOP MOTION) i już mamy wszystko, aby zacząć twórcze warsztaty z książką. Film poklatkowy krótka animacja Wydawnictwa DwieSiostry.
Mała encyklopedia domowych potworów to niezwykły projekt chorwackiego artysty Stanislava Marijanovicia, który stworzył galerię wyjątkowych postaci, utrudniających dzieciom i dorosłym codzienną egzystencję. Książka ta, to dobry start na prowadzenie kreatywnych zajęć, na temat przywar, słabości i negatywnych cech, które mogą być ukryte w nas samych. Uczestnicy zajęć bibliotecznych mogą stworzyć swojego potwora, wykorzystując m.in. obrazkowe tablice do wyturlania potworka – pinterest, nadać mu oryginalne imię, czyli: użyć pierwszej sylaby swojego imienia, pierwszej sylaby nazwiska i pierwszej sylaby miesiąca, w którym się przyszło na świat. Sylaby można łączyć w dowolnej kolejności. I tak mamy nowe imię dla potworka, teraz jeszcze należy ułożyć jego historię, pomocne tu mogą okazać się karty Dixit, karty metaforyczne, kostki story cubes lub storydice. Nasza wyobraźnia jest nieograniczona, dlatego też spróbujmy stosować różne metody, które będą zaciekawiać, pobudzać kreatywność i twórcze myślenie. Celowe zastosowanie różnorodnych wytworów kultury w pracy i zabawie z dziećmi i młodzieżą sprawi, że książka będzie postrzegana jako cenne i niezastąpione źródło wiedzy, remedium na współczesne problemy, bo literatura oddziałuje na ludzi niezależnie od ich wieku.
A co zrobić, żeby dzieci lubiły czytać? Jak sprawić, żeby pokochały książki? To nic trudnego jeżeli posiadamy książkę Małgorzaty Swędrowskiej – 777 pomysłów na zabawy z książką. Przeczytajcie książkę, a pomysły same będą wpadać do głowy.
Jak napisała Małgorzata Swędrowska „(…) czytanie nie musi być obowiązkiem, żmudnym ćwiczeniem, codzienną rutyną, zadaniem do wykonania, ale może być przygodą, fascynacją, radością. A im więcej dobrych, mocnych przeżyć pojawi się w dziecku, gdy spotyka się z książką, tym chętniej sięgnie ono po książki w celu uczenia się czytania i samodzielnego odkrywania ich tajemnic”.
Kreatywnych zabaw z tekstem i książką Małgorzata Swędrowska proponuje aż 777 m.in. są to: Układanie opowiadania z tytułów książek – wybieramy kilka lub kilkanaście książek ze swojej biblioteki, lub wypisujemy tytuły książek na kartkę i próbujemy wykorzystać te tytuły do stworzenia historyjki na dowolny temat.
Zagadka książkowa – czyli zabawa w znajdywanie w księgozbiorze biblioteki lub w swojej pamięci książek na konkretne polecenie, np.
– tytuły z kolorem,
– tytuł z imieniem lub nazwą geograficzną,
– książka ze złotą okładką,
– książka w kilku tomach.
Książkowe kalambury – czyli zabawa w odgadywanie tytułu książki. Wybieramy kilkanaście książek, dzielimy grupę na zespoły i zaczynamy zabawę. Możemy przedstawić tytuł książki pantomimicznie, wykonać rysunek lub użyć słów, ale tylko takich, które nie występują w tytule.
Połącz tytuły w jeden i stwórz nową historię – zabawa w tworzenie nowych opowiadań. Wybieramy dwie lub trzy książki, łączymy je w jeden tytuł i tworzymy nową historię.
Czytankowy energizer – czytając książkę, opowiadanie, wiersz wybieramy słowo, które pojawia się najczęściej. Wybrane słowo wypowiedziane na głos daje znak słuchającym, aby np. klasnąć jeden raz w dłonie. Zabawa ta wprowadza duże skupienie i szybkie reagowanie na czytany tekst.
Małgorzata Swędrowska podaje mnóstwo pomysłów na zabawy z książką, a każdy z nich jest wyjątkowy i wartościowy, należy go tylko zaadoptować do swojej grupy. Bo kto powiedział, że książki służą tylko do czytania?
Czy poezją można się bawić? Oczywiście, że tak, a tych zabaw zachęcających do czytania i pisania poezji jest bardzo dużo. Oto niektóre z nich:
– Bigos literacki – czyli tworzymy coś nowego ze starego: wybieramy kilkanaście wierszy, tniemy je na pojedyncze wersy, mieszamy wszystko ze sobą i zaczynamy zabawę – tworzymy nowy wiersz.
– Połówkowy wiersz – wybieramy dowolny tekst poetycki, odcinamy każdy wers w dowolnym miejscu, po czym uzupełniamy je wg własnego pomysłu. Np.:
Julian Tuwim Pan Maluśkiewicz i wieloryb
Wziął łupinkę …, … pod pachę,
Zaraz do morza…, … się rzucił,
Szybko popłynął… … do Gdyni
i do Warszawy… … powrócił.
– Wiersz z dziurami – wybieramy dowolny tekst poetycki, wycinamy pojedyncze słowa w każdym wersie, po czym uzupełniamy je wg własnego pomysłu. Np.:
Jan Brzechwa Wąż kaligraf
Daleko w krainie… (Goa)
Żył … … wąż boa (bardzo długo)
Który przedziwnym … (trafem)
Był świetnym … (kaligrafem)
– Kłamliwy wiersz – stwórz wiersz, w którym każdy wers powinien zawierać jakieś kłamstwo.
– Przepis na wiersz Dada – aby stworzyć wiersz lub poemat wytnij pojedyncze słowa z gazety, włóż wszystkie słowa do kapelusza lub pudełka, wyciągaj na chybił trafił słowa i przyklejaj je na kartkę. I tak powstanie wiersz Dada.
Prostych sposobów na dobrą zabawę w bibliotece jest bardzo dużo, każda książka ma w sobie moc, którą możemy wykorzystać przygotowując ciekawe i kreatywne zajęcia dla naszych małych i dużych czytelników.
Źródła:
Boucher F., Książka, dzięki której pokochasz książki. Nawet jeśli nie lubisz czytać, Warszawa 2017.
Chmielewska I., Kłopot, Warszawa 2016.
Hanulak M., Lange G., Pies, kot, akcja! Animacja! Warszawa 2023.
Letria J.J., Letria A., Gdybym była książką, Wrocław 2021.
Marijanović S., Mała encyklopedia Domowych Potworów, Warszawa 2020.
Swędrowska M., 777 pomysłów na zabawy z książką, Warszawa 2021.
Szmidt K. J., Trening kreatywności. Podręcznik dla pedagogów, psychologów i trenerów grupowych, Gliwice 2013.