Sztuczna Inteligencja w bibliotece [artykuł i nagranie webinarium]

Zapraszamy do obejrzenia nagrania webinarium oraz lektury artykułu poświęconego wykorzystaniu sztucznej inteligencji w bibliotekach zrealizowanych w ramach projektu “Miesiące Tematyczne z LABiBem”.

Biblioteki od wieków były ostoją wiedzy i miejscem, gdzie ludzie szukali inspiracji, nauki i informacji. W XXI wieku, gdy technologia zmienia każdą dziedzinę życia, także biblioteki stają przed wyzwaniem adaptacji do nowych realiów. Sztuczna inteligencja (SI) to jedno z najważniejszych narzędzi, które mogą pomóc w tej transformacji. W niniejszym artykule przedstawiamy, jak narzędzia takie jak Chat GPT, Ideogram AI, Bing, Leonardo AI i Fliki AI mogą wspierać bibliotekarzy, ulepszać obsługę użytkowników i promować czytelnictwo.

Czym jest sztuczna inteligencja i dlaczego jest ważna w bibliotece?

Sztuczna inteligencja to gałąź informatyki zajmująca się tworzeniem systemów zdolnych do wykonywania zadań wymagających ludzkiej inteligencji, takich jak rozumienie języka naturalnego, analiza danych czy podejmowanie decyzji. W kontekście bibliotek SI pomaga zautomatyzować powtarzalne procesy, analizować zachowania czytelników, personalizować usługi i promować zasoby w nowoczesny sposób.

Dlaczego biblioteki potrzebują SI?

• Nowoczesność: dostosowanie się do cyfrowego świata i młodszych użytkowników.
• Efektywność: automatyzacja procesów pozwala oszczędzić czas i zasoby.
• Personalizacja: dzięki analizie danych biblioteki mogą lepiej zrozumieć potrzeby użytkowników.
• Promocja: narzędzia SI wspierają innowacyjne formy promocji czytelnictwa.

Chat GPT – wszechstronny asystent bibliotekarza

Chat GPT, opracowany przez OpenAI, to model językowy, który może wspierać bibliotekarzy w licznych aspektach ich pracy. Dzięki rozumieniu i generowaniu tekstu w języku naturalnym narzędzie to staje się nieocenionym pomocnikiem.

Zastosowania w bibliotece:

1. Obsługa użytkowników: Chat GPT może odpowiadać na pytania dotyczące godzin otwarcia, lokalizacji książek czy procedur wypożyczeń.
2. Tworzenie treści: generowanie opisów książek, newsletterów i postów na media społecznościowe.
3. Edukacja: tworzenie quizów literackich, materiałów edukacyjnych i scenariuszy zajęć dla dzieci.

Przykład:
Wyobraźmy sobie bibliotekę, w której użytkownik za pomocą aplikacji mobilnej może zadać pytanie: „Jakie książki o sztucznej inteligencji polecacie?”. Chat GPT, korzystając z katalogu,
proponuje listę pozycji wraz z krótkimi opisami i opiniami innych czytelników.

Ideogram AI – kreatywność na wyciągnięcie ręki

Ideogram AI to narzędzie do generowania grafik na podstawie tekstowego opisu. Dzięki niemu biblioteki mogą tworzyć atrakcyjne wizualnie materiały promocyjne i edukacyjne.

Zastosowania w bibliotece:

1. Plakaty i ulotki: promowanie wydarzeń, takich jak warsztaty, spotkania autorskie czy wystawy.
2. Ilustracje edukacyjne: grafiki do zajęć dla dzieci lub treści edukacyjnych.
3. Personalizacja: tworzenie unikalnych grafik związanych z lokalnymi wydarzeniami lub tradycjami.

Przykład:
Biblioteka planuje tydzień tematyczny poświęcony literaturze science fiction. Dzięki
Ideogram AI może stworzyć serię plakatów inspirowanych wizjami przyszłości, które przyciągną uwagę młodych czytelników.

Bing – wyszukiwarka zintegrowana z SI

Bing, zintegrowany z technologiami sztucznej inteligencji, staje się narzędziem wspierającym bibliotekarzy w szybszym pozyskiwaniu informacji i analizie danych.

Zastosowania w bibliotece:

1. Wyszukiwanie informacji: pomoc w odpowiedzi na pytania czytelników dotyczące literatury, historii czy nauki.
2. Analiza trendów: identyfikacja popularnych tematów i książek na podstawie wyszukiwań użytkowników.
3. Tworzenie raportów: analiza popularności książek w określonych kategoriach czy identyfikacja gatunków literackich zyskujących na popularności.

Przykład:
Bibliotekarz chce przygotować wystawę tematyczną o literaturze fantasy. Korzystając z
Binga, sprawdza, które książki z tego gatunku cieszą się największym zainteresowaniem wśród młodszych czytelników.

Leonardo AI – multimedialne wsparcie dla bibliotek

Leonardo AI to narzędzie do tworzenia treści multimedialnych, takich jak filmy, animacje czy interaktywne prezentacje. Dzięki niemu biblioteki mogą wzbogacić swoją ofertę edukacyjną i promocyjną.

Zastosowania w bibliotece:

1. Filmy promocyjne: krótkie filmy zachęcające do odwiedzenia biblioteki lub wzięcia udziału w wydarzeniach.
2. Edukacja: tworzenie animacji edukacyjnych na temat korzystania z zasobów bibliotecznych.
3. Materiały interaktywne: prezentacje i gry dla dzieci promujące czytelnictwo.

Przykład:
Biblioteka tworzy film animowany, w którym sympatyczny bohater opowiada o zasadach korzystania z wypożyczalni. Materiał udostępniany na mediach społecznościowych dociera do młodych użytkowników i ich rodziców.

Fliki AI – tekst, który mówi

Fliki AI to narzędzie pozwalające przekształcić tekst w nagrania audio i wideo z wykorzystaniem naturalnych głosów. Jest idealne dla bibliotek, które chcą dotrzeć do użytkowników w nowych formatach.

Zastosowania w bibliotece:

1. Audiobooki: tworzenie nagrań książek z domeny publicznej.
2. Podcasty literackie: omówienia nowości wydawniczych, wywiady z autorami czy recenzje książek.
3. Materiały wideo: nagrania promujące wydarzenia, dostępne z napisami w różnych językach.

Przykład:
Biblioteka tworzy serię podcastów „Książka na weekend”, gdzie co tydzień prezentuje nową propozycję czytelniczą. Dzięki Fliki AI nagrania brzmią profesjonalnie, a biblioteka zyskuje nowych odbiorców.

Korzyści i wyzwania związane z zastosowaniem SI w bibliotece

Korzyści:

1. Efektywność: automatyzacja procesów oszczędza czas bibliotekarzy.
2. Personalizacja usług: użytkownicy otrzymują rekomendacje dostosowane do ich preferencji.
3. Nowoczesność: przyciąganie młodszych czytelników dzięki innowacyjnym rozwiązaniom
4. Promocja czytelnictwa: atrakcyjne treści wizualne i multimedialne zwiększają zainteresowanie książkami.

Wyzwania:

1. Bezpieczeństwo danych: przetwarzanie danych osobowych wymaga ścisłej ochrony.
2. Koszty: wdrożenie i utrzymanie zaawansowanych technologii może być kosztowne.
3. Ryzyko dehumanizacji: nadmierna automatyzacja może zmniejszyć rolę bezpośredniej interakcji z czytelnikami.
4. Integracja technologii: konieczność dostosowania narzędzi SI do istniejących systemów bibliotecznych.

Przyszłość bibliotek z SI

Wdrożenie sztucznej inteligencji w bibliotekach to proces, który wymaga równowagi między nowoczesnością a tradycją. Technologie takie jak Chat GPT, Ideogram AI, Bing, Leonardo AI i Fliki AI mają potencjał, by zrewolucjonizować sposób funkcjonowania bibliotek, ale ich skuteczność zależy od mądrego i świadomego zastosowania.

Biblioteki przyszłości staną się nie tylko miejscami przechowywania książek, ale również interaktywnymi przestrzeniami, które łączą wiedzę, technologię i ludzi w unikalny sposób. Współpraca bibliotekarzy z narzędziami SI może uczynić biblioteki bardziej atrakcyjnymi, efektywnymi i przyjaznymi dla użytkowników, jednocześnie zachowując ich kluczową rolę w edukacji i kulturze.

Agnieszka Dziuba
Sylwia Kuczyńska
przy współudziale SI