Współczesna biblioteka to nie tylko miejsce wypożyczania książek, ale przede wszystkim przestrzeń spotkań, relacji i wspólnego poznawania świata. Cykl zajęć „Odkrywam świat” to przykład działań, które łączą literaturę, rozwój dziecka oraz budowanie bliskości w rodzinie. Spotkania mają charakter multisensoryczny – angażują wzrok, słuch, dotyk, ruch i zapach, dzięki czemu najmłodsi uczestnicy poznają świat w sposób naturalny i bliski ich potrzebom rozwojowym. Każde zajęcia są okazją do wspólnej zabawy, czytania, rozmów i twórczych aktywności, które wzmacniają więź między dzieckiem a opiekunem oraz budują pozytywne skojarzenia z biblioteką jako miejscem przyjaznym rodzinie.
Inspiracją do realizacji cyklu jest program Smyko-Multisensoryka, którego autorką jest Aleksandra Charęzińska – pedagożka, trenerka i autorka książek wspierających rozwój najmłodszych dzieci (https://www.charezinska.pl/, „Sensoryczne niemowlę”, „Wierszyki masażayki i inne zabawy sensoryczne’, karty zabaw sensorycznych „Sensoryka dla smyka”). W swoich publikacjach i programach edukacyjnych podkreśla znaczenie stymulacji polisensorycznej, bliskości oraz uważności na potrzeby dziecka w pierwszych latach życia. Jej koncepcja łączy wiedzę z zakresu pedagogiki, integracji sensorycznej i rozwoju psychoruchowego z praktycznymi rozwiązaniami do wykorzystania w domu, żłobku, przedszkolu czy bibliotece.
Zajęcia w Miejska Biblioteka Publiczna w Ostrowcu Świętokrzyskim (https://www.facebook.com/mbpostrowiec) prowadzi Anna Sokołowska – bibliotekarka, animatorka społeczno-kulturowa, pedagożka oraz instruktorka zajęć multisensorycznych. Jako pracowniczka biblioteki łączy swoją pasję do literatury z doświadczeniem edukacyjnym, tworząc przestrzeń bezpieczną, twórczą i otwartą na potrzeby najmłodszych czytelników oraz ich rodzin.
Charakter zajęć – wielowymiarowe wsparcie rozwoju
Zajęcia z elementami Smyko-Multisensoryczne mają złożony, wieloaspektowy charakter. Każdy ich element jest przemyślany pod kątem potrzeb rozwojowych dzieci od 6. miesiąca do 6. roku życia.
1. Charakter zabawowy – nauka przez doświadczenie
Podstawą spotkań jest zabawa – naturalna forma aktywności dziecka. To właśnie poprzez zabawę maluch:
- poznaje właściwości przedmiotów (twarde–miękkie, suche–mokre, ciepłe–zimne),
- ćwiczy koordynację wzrokowo-ruchową,
- rozwija wyobraźnię i kreatywność,
- uczy się współdziałania w grupie.
Nie ma tu gotowych scenariuszy „na efekt”. Najważniejsze jest doświadczanie, eksplorowanie i bycie w procesie.
2. Charakter rozwojowy – stymulacja wszystkich zmysłów
Zajęcia wspierają rozwój:
- motoryki dużej (chodzenie po ścieżkach sensorycznych, tory przeszkód),
- motoryki małej (ugniatanie mas, przesypywanie, malowanie palcami),
- koordynacji bilateralnej,
- percepcji słuchowej i wzrokowej,
- czucia głębokiego i równowagi.
Dziecko doświadcza różnorodnych faktur, temperatur i konsystencji, co wspiera integrację sensoryczną i budowanie prawidłowych reakcji na bodźce.
3. Charakter profilaktyczny – wsparcie harmonijnego rozwoju
Regularna stymulacja sensoryczna może zapobiegać trudnościom związanym z (nadwrażliwością lub podwrażliwością na bodźce ). deprywacją sensoryczną czyli takim stanem gdy mózg dziecka otrzymuje zbyt małą ilość bodźców sensorycznych potrzebnych do prawidłowego rozwoju. Zajęcia pomagają:
- oswajać nowe faktury i struktury,
- regulować napięcie emocjonalne,
- budować poczucie bezpieczeństwa w kontakcie z nowym doświadczeniem.
Dziecko ma prawo odmówić udziału w danej aktywności – respektowanie granic jest równie ważne jak sama stymulacja.
4. Budowanie bliskości i relacji
Rodzic nie jest obserwatorem – jest aktywnym uczestnikiem.
Wspólne masażyki, zabawy paluszkowe, kontakt wzrokowy i ruch w rytmie wierszyków wzmacniają więź emocjonalną. Dziecko czuje wsparcie i bezpieczeństwo, a rodzic zyskuje inspiracje do zabaw w domu.
Przestrzeń, która wspiera rozwój
Odpowiednio przygotowana sala to kluczowy element zajęć. Powinna być bezpieczna, przyjazna i sprzyjająca wyciszeniu.
Najważniejsze elementy przestrzeni:
- neutralne kolory sprzyjające koncentracji,
- minimalistyczne wyposażenie,
- naturalne materiały i bezpieczne zabawki,
- miejsce odpoczynku, np. namiot wyciszeń,
- delikatna muzyka w tle budująca atmosferę spokoju.
Tak zorganizowana przestrzeń daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa i swobody eksploracji.
Schemat zajęć – struktura dająca bezpieczeństwo
Stały rytm spotkań porządkuje doświadczenie dziecka. Powtarzalność buduje poczucie przewidywalności i stabilności.
1. Powitanie – budowanie wspólnoty
Spotkanie rozpoczyna się stałym rytuałem powitalnym.
Elementy tej części:
- piosenka powitalna,
- zabawy paluszkowe,
- wierszyki-masażyki wykonywane na plecach, dłoniach, ciele dziecka.
Cel: wyciszenie, koncentracja, przejście z codziennego chaosu do wspólnej przestrzeni zabawy.
2. Zabawy integracyjne z ruchem i muzyką
W tej części wykorzystywana jest chusta animacyjna, krótkie wierszyki, muzyka oraz elementy rytmiki.
Dzieci:
- uczą się reagować na sygnał,
- ćwiczą orientację w przestrzeni,
- doświadczają współpracy w grupie.
Rodzice aktywnie wspierają dzieci, modelując ruch i zachowania.
3. Ścieżka sensoryczna – eksploracja ciała
Tor przeszkód zbudowany z naturalnych materiałów (kamienie, szyszki, kasza, piasek, śnieg, tkaniny) umożliwia:
- stymulację receptorów stóp,
- rozwój równowagi,
- wzmacnianie mięśni posturalnych,
- przełamywanie niepewności wobec nowych bodźców.
Dziecko samo decyduje o tempie i sposobie przejścia trasy.
4. Zabawy „brudzące” – swobodna ekspresja
To najbardziej wyczekiwana część zajęć. Wykorzystywane są:
- masy plastyczne (mąka, ryż, galaretka),
- farby jadalne,
- woda, lód, piasek,
- butelki sensoryczne.
Korzyści:
- rozwój motoryki małej,
- stymulacja dotykowa,
- redukcja napięcia,
- rozwijanie kreatywności.
Brud (Brudzenie się) staje się naturalnym elementem procesu poznawczego.
5. Wyciszenie i pożegnanie
Na zakończenie następuje spokojny rytuał: piosenka pożegnalna, krótki relaks lub fragment książki.
Dzieci stopniowo regulują emocje i przygotowują się do zakończenia spotkania. Powtarzalność tej części daje poczucie domknięcia i bezpieczeństwa.
Podsumowanie
Rodzinne spotkania Smyko-Multisensoryczne w bibliotece to nie tylko zajęcia rozwojowe, ale także przestrzeń budowania relacji, wspólnoty i pozytywnych doświadczeń związanych z książką oraz kulturą.
To przykład nowoczesnej biblioteki – miejsca, które wspiera rozwój dziecka od pierwszych miesięcy życia i odpowiada na potrzeby współczesnych rodzin.