Zapraszamy do obejrzenia nagrania webinarium i lektury artykułu opracowanego przez Hannę Majkę w ramach projektu 12 Miesięcy Tematycznych.

Prowadzenie warsztatów dla dorosłych – niezależnie od tego, czy odbywają się w bibliotece, instytucji kultury czy w innej przestrzeni – to zadanie wymagające czegoś więcej niż tylko ciekawej treści. Kluczowe jest takie zaprojektowanie spotkania, by uczestnicy nie tylko wysłuchali informacji, ale faktycznie się zaangażowali i nauczyli czegoś, co wykorzystają później w praktyce.

Jak uczą się dorośli?

Dorośli uczą się inaczej niż dzieci – ich proces uczenia jest bardziej świadomy i praktyczny. Malcolm Knowles wyróżnił pięć kluczowych założeń:

• Dorośli wiedzą, czego chcą się nauczyć.
• Budują nową wiedzę na własnych doświadczeniach.
• Są gotowi do nauki i świadomie jej poszukują.
• Nastawiają się na praktyczne zastosowanie wiedzy.
• Kieruje nimi głównie wewnętrzna motywacja.

Jednym z narzędzi, które dobrze wspiera te zasady, jest cykl uczenia się Davida Kolba. Pokazuje on, że nauka dorosłych to proces oparty na doświadczeniu, który przebiega w czterech etapach:

• Doświadczenie – uczestnik próbuje czegoś nowego, ma okazję „dotknąć” tematu w praktyce.
• Refleksja – zastanawia się nad tym, co się wydarzyło i jakie były jego wnioski.
• Teoria – porządkuje obserwacje, łączy je z wiedzą i zasadami.
• Praktyka – sprawdza w działaniu nowe podejście.

Dlaczego to działa? Bo dorośli uczą się najlepiej wtedy, gdy mogą połączyć własne doświadczenie z refleksją, a następnie przełożyć teorię na realne zastosowanie. Cykl Kolba pozwala prowadzącemu zaprojektować warsztat tak, by uczestnicy nie tylko zdobyli wiedzę, ale faktycznie ją wykorzystali.

Dla kogo projektujemy warsztaty?

Ważnym krokiem w przygotowaniu zajęć jest zastanowienie się nad tym, kto będzie uczestnikiem spotkania. Inaczej zaprojektujemy warsztaty dla dzieci, inaczej dla seniorów, a jeszcze inaczej dla młodych dorosłych. W bibliotece może to oznaczać bardzo szerokie grono odbiorców – od osób, które dopiero stawiają pierwsze kroki w korzystaniu z zasobów cyfrowych, po doświadczonych pasjonatów literatury.

Zrozumienie potrzeb grupy pozwala dobrać język, tempo, przykłady i ćwiczenia. Kluczowe pytanie brzmi: co uczestnicy mają wynieść z tego spotkania?

Wiedza, umiejętności i postawy

Projektując warsztat, warto rozróżnić trzy obszary, w których może nastąpić zmiana:

• Wiedza – informacje, fakty, teorie.
• Umiejętności – to, co uczestnik potrafi zrobić po warsztacie.
• Postawy – nastawienie, przekonania, sposób myślenia.

Dobrze dobrany cel warsztatu powinien jasno wskazywać, w którym obszarze chcemy osiągnąć efekt. Przykładowo, jeśli naszym celem jest nauczenie seniorów korzystania z zasobów cyfrowych, to:

• Na poziomie wiedzy – uczestnicy poznają podstawowe pojęcia i funkcje.
• Na poziomie umiejętności – potrafią samodzielnie znaleźć informacje w katalogu online czy zalogować się do konta czytelnika.
• Na poziomie postaw – czują, że korzystanie z nowych technologii daje im większą samodzielność, a nie jest zagrożeniem.

Takie rozróżnienie pomaga świadomie dobierać metody pracy – ćwiczenia praktyczne, elementy dyskusji czy miniwykłady.

Świadome narzędzia trenera

Projektowanie angażujących warsztatów to nie tylko pomysł na ćwiczenia. To także decyzja, jak poprowadzić grupę przez proces uczenia się. Cykl Kolba podpowiada, jak przeplatać doświadczenia z refleksją i teorią, a rozróżnienie wiedzy, umiejętności i postaw pozwala lepiej formułować cele. Dzięki temu warsztat staje się nieprzypadkowym zbiorem aktywności, ale spójną podróżą, w której każdy krok ma sens.

Świadome korzystanie z tych narzędzi daje prowadzącemu większą pewność, a uczestnikom – poczucie, że czas spędzony na zajęciach był wartościowy i praktyczny. A o to właśnie chodzi w uczeniu dorosłych: by to, czego się nauczą, mogli wykorzystać od razu, w swoim życiu codziennym.

Hanna Majka – trenerka biznesu i edukatorka.
Absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej oraz Akademii Leona Koźmińskiego. Na co dzień wspiera zespoły w Europie i Afryce w rozwoju kompetencji sprzedażowych i miękkich.
Zaangażowana w działania Szlachetnej Paczki i Akademii Przyszłości – prowadzi szkolenia dla liderów i wolontariuszy, wspierając ich rozwój oraz skuteczne działanie w społecznościach lokalnych.
Promuje podejście mindfulness jako narzędzie wspierające dobrostan, efektywność i uważne przywództwo. W swojej pracy kładzie również nacisk na społeczną odpowiedzialność biznesu, wierząc, że organizacje mogą realnie przyczyniać się do budowania świadomego i szczęśliwego społeczeństwa – zarówno poprzez inicjatywy odgórne, jak i oddolne.
Pasjonatka gier planszowych, kultury Japonii i gotowania. W pracy łączy profesjonalizm z empatią, inspirując do rozwoju i działania w zgodzie ze sobą i światem.

O projekcie:
Projekt „12 miesięcy tematycznych z labib.pl” powstał w ramach Programu Rozwoju Bibliotek. Program wspiera tysiące bibliotek publicznych w całej Polsce w pełnieniu roli lokalnych centrów aktywności społecznej. W takich placówkach ludzie spędzają czas, rozwijają swoje zainteresowania, zdobywają nowe umiejętności i wspólnie działają. Program Rozwoju Bibliotek to przedsięwzięcie Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności prowadzone przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. W latach 2009-2015 było realizowane w ramach partnerstwa z Fundacją Billa i Melindy Gatesów.