Szyfry, zagadki, mapy, czyli zajęcia dla dzieci i młodzieży w formie gry – artykuł i nagranie webinarium w ramach 12 Miesięcy Tematycznych

Strona główna - Projekty - 12 Miesięcy Tematycznych - Szyfry, zagadki, mapy, czyli zajęcia dla dzieci i młodzieży w formie gry – artykuł i nagranie webinarium w ramach 12 Miesięcy Tematycznych

Zapraszamy do obejrzenia nagrania webinarium i lektury artykułu autorstwa Anny Wysockiej.

Biblioteka to przestrzeń, w której można przeżywać przygody, odkrywać skarby i uczyć się poprzez zabawę. Wprowadzając do swojej oferty warsztaty w formie gier, uczestnicy rozwijają kreatywność, spostrzegawczość i umiejętność współpracy. Jak zorganizować takie zajęcia krok po kroku? Przede wszystkim należy określić cel i grupę wiekową uczestników, następnie przygotować scenariusz zabawy, a później rekwizyty: mapy, szyfry, koperty czy karty zadań.

  1. Mapa biblioteki

Pierwsza propozycja to wykorzystanie mapy biblioteki. Na początku zajęć czytamy książkę lub jej fragment, który staje się punktem wyjścia do dalszej zabawy. Tak jak bohater książki, zadaniem dzieci jest znalezienie skarbu. Wykorzystujemy tutaj szyfr figurowy – do każdego symbolu dopasowana jest litera.

Źródło: https://www.specjalni.pl/2019/12/zaszyfrowane-miesiace-szyfr-figur.html

Wspólnie odgadujemy hasło, które brzmi “Mapa ekspres szukaj X”. Zadaniem dzieci jest znalezienie ekspresu i koperty ze znakiem “X”. W kopercie znajdują obrazki z pingwinami z ciekawostkami oraz kolejną mapę z zaznaczonym punktem “X”. Uczestnicy przechodzą do kolejnego punktu i tam znajdują kolejną kopertę z kolejną mapą. Łącznie dzieci szukają 6 punktów – w przedostatniej kopercie ukryty jest klucz, a ostatni punkt to puszka z drobnymi upominkami (przypinki i cukierki). Po odnalezieniu skarbu czytamy wspólnie ciekawostki o pingwinach, odpowiadamy na pytania z książki “Całe tony zwierzaków” Stephane Frattini, Edouarda Manceau oraz wykonujemy pracę plastyczną – własnego papierowego pingwinka.

Wskazówki: Do każdej koperty schowana jest nowa mapa z jednym punktem “X”. Można też na jednej mapie zaznaczyć wszystkie punkty.

  1. Bingo książkowe

Druga propozycja to gra w stylu bingo, ale z książkowymi bohaterami w roli głównej. Na dużym brystolu (siatka 4×5) przygotowujemy planszę z obrazkami przedstawiającymi znane postacie z bajek. Pierwsze obrazki – tworzące pionową linię – umieszcza się również w kopertach. Dzieci dzielimy na 4 grupy – każda grupa losuje swoją kopertę, a tym samym własną linię poziomą z obrazkami. Zadaniem uczestników jest odszukanie odpowiednich książek rozłożonych w różnych miejscach biblioteki – na stole, fotelu czy krześle. Po znalezieniu książki dzieci kładą je na brystolu i po odnalezieniu wszystkich mamy BINGO! Następnie dzieci mogą obejrzeć książki, budują „wieżę z książek”, aby uporządkować przestrzeń. Następnie czytamy książkę i wykonujemy zakładki do książek – dzieci wybierają naklejki i tworzą własne rysunki.

3. Szyfry i zagadki czyli biblioteczny escape room

Najbardziej zaawansowaną propozycją jest escape room w bibliotece. Najlepiej sprawdza się dla dzieci od 3 klasy szkoły podstawowej (dzieci już dobrze czytają). Jak przygotować grę krok po kroku:

  1. Przygotowanie sali: Przygotowujemy salę z 5 stołami, bez krzeseł, a na stołach kładziemy szyfry wykorzystywane w grze i ołówki.
  2. Oprowadzanie po bibliotece: Na początku oprowadzamy po bibliotece, pokazując działy dla dzieci i młodzieży. Nie chowamy zadań np. w dziale literatury polskiej.
  3. Oznaczenie zbiorów: Pokazujemy jak odkładamy książki oraz jakie mamy oznaczenia na grzbiecie.
  4. Podział na grupy: Uczniowie dzielą się samodzielnie na 5 grup.
  5. Wyjaśnienie szyfrów i zasad: Wyjaśniamy szyfry – wspólnie rozwiązujemy zaszyfrowane słowo. Pytamy każdą grupę o literę, sprawdzamy czy każda grupa rozumie szyfr (aby wszyscy mieli równe szanse). Następnie wyjaśniamy zasady gry:
  1. Czytacie uważnie polecenia.
  2. Pracujecie w swoich grupach.
  3. Zadania są takie same dla wszystkich grup, więc nie patrzycie na innych, nie krzyczycie głośno odpowiedzi.
  4. Nie musicie rozwiązywać zadań do końca, jeśli znacie odpowiedź i wiecie gdzie szukać.
  5. Zadania szuka jedna osoba z grupy – możecie się zmieniać, aby każdy miał szansę poszukać.
  6. Możecie rozmawiać, nie krzyczymy, nie robimy bałaganu. Książki odkładamy poprawnie na półki.
  7. Czekają nagrody, więc liczy się czas – kto pierwszy ten lepszy! Nagrody są dla wszystkich grup, więc gramy do końca.
  1. Rozpoczynamy grę: Wybieramy po 1 osobie z grupy i mówimy gdzie jest pierwsze zadanie. Zadanie umieszczamy: w “pociągu” – box, na kwiatodzielni, na bookcrossingu, na stole w książkach (do wyboru, wszystkie zadania w jednym miejscu).
  2. Dzieci biegną po pierwsze zadanie i wracają do swoich grup. Po rozwiązaniu pierwszego zadania (puzzle z Muminkami) szukają kolejnego zadania z dziale serie w książkach z Muminkami.
  3. Uczniowie rozwiązują 10-12 zadań (w zależności od wieku dzieci). Są to: puzzle, krzyżówka, szyfr czekoladka, wykreślanka, rozsypanka obrazkowa, anagram, szyfr atbasz, rebus, tekst do przeczytania „od tyłu”, szyfr polibiusza.
  4. Ostatnie zadanie wskazuje miejsce ukrycia klucza. Klucze są prawdziwe (mogą być papierowe). Każda grupa otrzymuje nagrody.
  5. Nagrody: W zależności czym dysponuje biblioteka – mogą to być książki z darów, gadżety promocyjne biblioteki, gminy czy powiatu, słodkości.

Plan zadań (wzór)

Biblioteczny escape room rozwija logiczne myślenie, uczy współpracy, a przy okazji pozwala lepiej poznać księgozbiór i zasady funkcjonowania biblioteki. Trzeba się jednak przygotować na to, że po zajęciach pozostanie trochę bałaganu – ale to cena za świetną zabawę i zaangażowanie dzieci.

Zadania dla starszych dzieci (od 6 klasy podstawowej)

Regał – półka – książka

Dodaj podtytuł – 3

Tekst z błędami

Dodaj podtytuł – 4

QR kod

Szyfry:

Wskazówki:

  • Zadania warto sprawdzić, czy np. szyfr jest poprawny – rozwiązać go samemu, ale lepiej poprosić kolegów z pracy.
  • zadania trzeba dopasować do wieku uczestników

Strony:

Strona do tworzenia krzyżówek, wykreślanek, anagramów: https://progmar.net.pl/szkola/panel-nauczyciela/logowanie  – trzeba założyć konto, aby można było zapisać i pobrać zadania. Limit tworzenia zadań.

Strona do tworzenia rebusów: https://rebus.club/pl

Strona z szyframi: https://cdw.edu.pl/ksiega-szyfrow-czyli-zbior-zabaw-z-szyframi-do-pobrania/

Podsumowanie

Zajęcia w formie gry to doskonały sposób, aby zachęcić dzieci i młodzież do odwiedzania biblioteki. Mapa biblioteki uczy orientacji w przestrzeni, wywołuje emocje i dostarcza przygody. Bingo książkowe sprawdza wiedzę dzieci na temat bohaterów z bajek i pozwala poznać różne typy książek. Escape room wciąga w świat zagadek i szyfrów, ucząc przy tym logicznego myślenia i współpracy. Warto wprowadzać takie formy aktywności, ponieważ biblioteka staje się wtedy miejscem odkrywania, a nie tylko wypożyczania książek.