Biblioteka Zaangażowana – krok po kroku

Stowarzyszenie LABiB rozpoczyna projekt „Biblioteka zaangażowana” – ogólnopolski program rozwoju kompetencji bibliotekarek i bibliotekarzy, który powstał w odpowiedzi na realne potrzeby naszego środowiska (diagnoza LABiB/FRSI 2025). Badanie pokazało to, co wielu z nas odczuwa na co dzień: presja, hejt i brak wsparcia prowadzą do autocenzury, a ta do stopniowego zawężania oferty edukacyjnej i kulturalnej bibliotek. Chcemy ten mechanizm przerwać i dać kadrze konkretne narzędzia do odważnego, profesjonalnego i zgodnego z misją działania.

Program przygotowuje bibliotekarki i bibliotekarzy do roli facylitatorów spotkań w coraz bardziej spolaryzowanym społeczeństwie oraz przewodników po świecie wartości, różnorodności i kultury. Wychodzimy z prostego założenia, że tylko bibliotekarz, który czuje się bezpiecznie i ma odpowiednie kompetencje, może budować bibliotekę naprawdę otwartą – „trzecie miejsce”, gdzie literatura i sztuka służą wzmacnianiu odporności całych społeczności.

W czasach narastającej polaryzacji biblioteki coraz częściej stają się przestrzeniami, w których zderzają się różne światopoglądy, emocje i oczekiwania. To ogromna odpowiedzialność, ale też szansa. Żeby móc ją wykorzystać, potrzebujemy wiedzy, narzędzi i poczucia, że nie jesteśmy w tym sami. „Biblioteka zaangażowana” odpowiada na tę potrzebę w sposób systemowy, oparty na modelu train-the-trainers, który pozwala efektom projektu rozchodzić się dalej, trwale i z szerokim zasięgiem.

5 filarów projektu:

1. Akademia online – seria bezpłatnych webinarów (wtorki i czwartki, godz. 19:00)

Majowe spotkania online otwarte dla wszystkich zainteresowanych. Zapraszamy na pięć rozmów z ekspertkami i ekspertami, którzy podzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem:

• 05.05 – Elżbieta Rutkowska: Między misją a cenzurą. Paraliżujący lęk, święty spokój czy zaangażowane działanie?
• 07.05 – Paweł Kamiński: Prawny pancerz biblioteki
• 12.05 – Katarzyna Orzeł: Gdzie przebiega granica między krytyką a naruszeniem prawa?
• 14.05 – Anna Orzech: Hejt i kryzys w sieci
• 19.05 – Anna Zalewska-Uberman: Apteczka psychologiczna zespołu. Jak przetrwać kryzys i nie wypalić się zawodowo?

Webinary to też pierwszy krok do kolejnego etapu – rekrutacja do Akademii Odważnego Bibliotekarza ruszy 15 maja i potrwa do 1 czerwca.

2. Akademia odważnego bibliotekarza – kompetencje – 30.06 – 02.07 szkolenie stacjonarne w Warszawie.

Szesnaścioro liderów i liderek zmian spotka się na intensywnym, trzydniowym treningu w Warszawie takim, który wychodzi poza standardowe szkolenia miękkie. Razem przepracujemy to, co w codziennej pracy bywa najtrudniejsze:

• praktyczne sposoby wykorzystania literatury, filmu i sztuki jako bezpiecznych przestrzeni rozmowy,
• kompetencje prawne, które chronią autonomię działań biblioteki,
• narzędzia do budowania odporności psychicznej,
• metody facylitacji i pracy z procesami grupowymi.

3. Warsztaty „Kultura odporności” – wdrożenie /lipiec-wrzesień/

Po szkoleniu liderzy i liderki wracają do swoich gmin i realizują warsztaty dla młodzieży i dorosłych. Przez teksty kultury, działania wizualne i film będą wspólnie z mieszkańcami tworzyć lokalne narracje – takie, które przeciwdziałają wykluczeniu i budują prawdziwy kapitał społeczny.

4. „Narzędziownik odważnej biblioteki” – trwałość

Wszystko, czego się nauczymy, trafi do praktycznej publikacji wdrożeniowej, gotowej do użycia przez każdą bibliotekę w Polsce, niezależnie od jej wielkości i zasobów. Znajdą się w niej procedury bezpieczeństwa, szablony dokumentów, scenariusze zajęć i sprawdzone narzędzia pracy z grupą. Bo wiedza ma sens tylko wtedy, gdy może się rozchodzić dalej.

5. Forum Dobrych Praktyk – sieciowanie / październik/

Forum dobrych praktyk w Gdyni (spotkanie stacjonarne podsumowujące projekt).

Projekt Biblioteka zaangażowana. Kultura i edukacja  przeciwko nienawiści otrzymał dofinansowanie ze środków pozostających w dyspozycji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Edukacja kulturalna 2026