Rozmowy o książkach są naturalną częścią pracy bibliotekarza. Dyskusyjne Kluby Książki
stały się jedną z popularnych form animacji czytelnictwa – pozwalają nie tylko dzielić się
wrażeniami z lektury, lecz także budować społeczność czytelników wokół biblioteki. Nie ma
jednego uniwersalnego schematu prowadzenia takich klubów, choć ich osią zawsze są książki.
W Bibliotece Publicznej w Piasecznie, filii w Zalesiu Górnym, działają dwa kluby książkowe:
DKK z dreszczykiem dla fanów kryminałów, thrillerów i sensacji oraz Młodzieżowy Klub
Książki.
Dreszczyk i emocje
Dyskusyjny Klub Książki z dreszczykiem działa od 2022 roku. Są to comiesięczne spotkania
dla fanów powieści sensacyjnych, kryminałów i thrillerów. Wybór gatunku podyktowany był
kilkoma czynnikami. Po pierwsze, kryminały i thrillery są często wybierane przez
czytelników filii. Po drugie, zależało mi, by tematyka była zgodna z zainteresowaniami
moderatorki-wolontariuszki, która prowadzi spotkania. Po trzecie, są to książki wywołujące
emocje, co sprzyja dyskusji.
Początki
Pierwsze spotkanie odbyło się we wrześniu 2022 roku. Założeniem było zapoznanie
potencjalnych klubowiczów z zasadami oraz wzajemne poznanie się. Początki okazały się
jednak trudne – na spotkaniu pojawiłyśmy się tylko we dwie: ja i moderatorka.
Zdecydowałyśmy, że damy sobie czas i nie zrezygnujemy.
Rozpoczęłyśmy działania promocyjne – przygotowałam ulotki, które rozdawałyśmy
znajomym, czytelnikom wypożyczającym kryminały oraz osobom odwiedzającym bibliotekę.
Wywieszałyśmy również plakaty w Zalesiu Górnym i okolicach.
Pierwszą lekturę omawialiśmy w październiku – w spotkaniu wzięły udział cztery osoby.
Kolejne miesiące pokazały, że klub ma potencjał. Obecnie liczy około 20 stałych członków
oraz kilka osób uczestniczących sporadycznie.
Rozkręcamy klub
Zasady DKK są proste – wybieramy książkę, czytamy ją, a następnie omawiamy podczas
spotkania. Priorytetem jest dla mnie dostępność lektur, dlatego przy wyborze zwracam uwagę,
by dana pozycja była dostępna w kilku placówkach na terenie gminy Piaseczno. Sprowadzam
egzemplarze do filii w Zalesiu Górnym i przekazuję je uczestnikom.
Z czasem udało się wypracować pewien system – klubowicze poznali się i zaczęli
samodzielnie wymieniać książkami między spotkaniami. Kontaktują się przez grupę na
WhatsAppie i przekazują sobie omawianą pozycję. Powstały nawet „pary”, które dzielą się
lekturą.
Spotkania odbywają się raz w miesiącu, w poniedziałki o godz. 17.00. Latem przenosimy się
do ogrodu obok biblioteki – organizujemy grilla, każdy przynosi coś od siebie, a rozmowy
toczą się w swobodnej atmosferze. Jesienią, z okazji urodzin klubu, przygotowujemy
dodatkowe atrakcje – były już spotkania autorskie i warsztaty.
Każde spotkanie kończy się krótkim „sprawdzianem” z wiedzy o książce. Przygotowałam
bingo zawierające różne stwierdzenia do wykreślenia – dopasowane do omawianej lektury. To
punkt wyjścia do dalszej dyskusji i konfrontowania opinii.
Młodzież czyta
Młodzieżowy Klub Książki działa w bibliotece w Zalesiu Górnym od 2024 roku. Spotkania
skupiają się na literaturze młodzieżowej, a sugerowany wiek uczestników to 10+. Początkowo
planowałam klub dla osób w wieku 12–13+, jednak szybko okazało się, że uczniowie klas 7 i
8 mają ograniczone możliwości regularnego uczestnictwa. Stąd decyzja o obniżeniu wieku.
Spotkania odbywają się raz w miesiącu, w środy o godz. 17.00. Poza rozmową o książce
uczestnicy biorą udział w miniwarsztatach. Do klubu można dołączyć w każdej chwili.
Spotkania
Dobór lektur bywa wyzwaniem – każdą książkę trzeba najpierw przeczytać i ocenić, czy
będzie odpowiednia dla uczestników. Staram się nie ograniczać wyłącznie do powieści,
wprowadzam także komiksy, aby zapewnić większą różnorodność.
Pytania do dyskusji przygotowuję szeroko – dotyczą zarówno treści książki, jak i tematów
ogólnych. Dzięki temu w rozmowie mogą uczestniczyć także osoby, które nie przeczytały
całości lub są mniej śmiałe.
Podobnie jak w przypadku DKK z dreszczykiem, egzemplarze sprowadzam z innych
bibliotek i rozdaję podczas spotkań. Młodzież nie wypracowała jeszcze nawyku
samodzielnego przekazywania książek – częściej oddaje je do biblioteki lub przynosi dopiero
na kolejne spotkanie.
Każde spotkanie dzielimy na dwie części – pierwszą poświęcamy rozmowie o książce, drugą
warsztatom. Warsztaty pobudzają kreatywność, uczą nowych rzeczy i rozluźniają atmosferę.
Sprzyjają integracji, pomagają przełamać pierwsze lody i angażują także mniej śmiałych
uczestników. Uczą współpracy i komunikacji, a jednocześnie sprawiają, że spotkania są
bardziej dynamiczne i mniej „szkolne”. Dzięki temu młodzież chętniej wraca, a czytanie
łączy się z zabawą.
Jak zachęcić młodych?
Najlepiej sprawdza się bezpośredni kontakt. Podczas wizyt w bibliotece, widząc nastolatków
sięgających po podobne książki, zapraszam ich na spotkania i opowiadam o klubie. Dużą rolę
odgrywa także marketing szeptany – zadowoleni uczestnicy polecają klub znajomym.
Obawy, sukcesy i porażki
Na początku pojawiało się wiele obaw – przede wszystkim o frekwencję i to, czy uda się
stworzyć stałą grupę. Pojawiały się też wątpliwości dotyczące dyskusji, rotacji uczestników
czy dużej rozpiętości wiekowej.
Z czasem wiele z tych trudności udało się oswoić. Powstała stała grupa czytelników, do której
wciąż dołączają nowe osoby. Coraz częściej pojawiają się także chłopcy – co jest dużym
sukcesem. Uczestnicy utrzymują kontakt poza spotkaniami, nawiązują znajomości, a klub przyciąga
młodzież również spoza Zalesia Górnego. Dla wielu to okazja do poznawania nowych tytułów i autorów.
Nie brakuje jednak wyzwań. Uczestnicy rzadko wymieniają się książkami, część nie czyta
lektur, pojawiają się wymówki. Niektórzy przychodzą głównie na warsztaty. Wciąż widoczna
jest różnica wiekowa, co wpływa na dobór tematów.
Czy warto?
Zdecydowanie tak. Nie warto zniechęcać się chwilowymi trudnościami. Najlepiej docierać do
odbiorców poprzez rozmowę i bezpośredni kontakt. W przygotowaniu spotkań pomocne
mogą być proste narzędzia – jak bingo, warsztaty czy nawet wsparcie sztucznej inteligencji.
Nie ma jednego sprawdzonego przepisu na klub książkowy. Jedne spotkania trwają kilka
godzin, inne kończą się po czterdziestu minutach – i każde z nich jest wartościowe.
Najważniejsze, by stworzyć przestrzeń, w której dobrze spędza się czas, rozmawiając o książkach.
Agnieszka Deja – Maczugowska